Achtergevel verwijderen bij een vergunningvrije uitbouw
Wil je een uitbouw aan de achterkant van je woning plaatsen? Dan moet er vaak een deel van de bestaande achtergevel worden verwijderd. Bijvoorbeeld om de woonkamer te vergroten, de keuken bij de uitbouw te betrekken of een brede doorgang te maken naar de nieuwe aanbouw.
Veel woningeigenaren vragen zich af: mag je de achtergevel verwijderen zonder vergunning als de uitbouw vergunningsvrij is?
Het antwoord is: in veel gevallen wel, maar niet altijd.
Bij een vergunningvrij uitbouw kan de doorbraak in de achtergevel namelijk onderdeel zijn van de vergunningvrije bouwactiviteit. Maar zodra de achtergevel onderdeel wordt van een grotere constructieve wijziging in de bestaande woning, kan er alsnog sprake zijn van een vergunningplichtige situatie.
Op deze pagina leggen we uit wanneer het verwijderen van de achtergevel vergunningvrij kan zijn, wanneer je wél een vergunning nodig hebt en waarom een constructieberekening altijd belangrijk blijft.
Is een achtergevel verwijderen vergunningvrij?
Het verwijderen van een achtergevel is een constructieve wijziging. Normaal gesproken moet je bij het verwijderen van een draagmuur, draaggevel of andere dragende constructie goed beoordelen of hiervoor een vergunning nodig is.
Bij een uitbouw aan de achterzijde ligt dit anders.
Onder de Omgevingswet wordt bouwen gesplitst in twee onderdelen:
- De technische bouwactiviteit
Dit gaat over constructieve veiligheid, brandveiligheid, gezondheid en bouwkwaliteit. - De ruimtelijke bouwactiviteit / omgevingsplanactiviteit
Dit gaat over de plek, hoogte, oppervlakte en de regels uit het omgevingsplan.
Een aanbouw of uitbouw is een bijbehorend bouwwerk. Volgens IPLO is het bouwen van een bijbehorend bouwwerk op grond van artikel 2.25 Bbl vergunningvrij voor het technische deel als aan de voorwaarden wordt voldaan. IPLO noemt daarbij ook expliciet dat een constructieve wijziging als onderdeel van het vergunningvrije bijbehorende bouwwerk ook vergunningvrij is, met als voorbeeld: een doorbraak bij een aanbouw.
Dat betekent dat het maken van een opening in de achtergevel technisch vergunningvrij kan zijn, zolang die doorbraak direct onderdeel is van de vergunningvrije uitbouw.
Wanneer is de doorbraak in de achtergevel vergunningvrij?
De doorbraak in de achtergevel kan technisch vergunningvrij zijn als deze uitsluitend nodig is voor de vergunningvrije uitbouw.
Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer:
- je een uitbouw aan de achterzijde van de woning plaatst;
- de uitbouw voldoet aan de voorwaarden voor technisch vergunningvrij bouwen;
- je alleen een opening maakt tussen de bestaande woning en de nieuwe uitbouw;
- de nieuwe ligger alleen bedoeld is om de achtergevel boven de opening op te vangen;
- er geen andere dragende muren of constructieve onderdelen in de woning worden aangepast.
In die situatie hoort de achtergevel-doorbraak bij de vergunningvrije aanbouw. De constructieve wijziging is dan geen losse verbouwing aan de woning, maar onderdeel van het realiseren van de uitbouw.
Kort gezegd:
Als de achtergevel alleen wordt geopend om de vergunningvrije uitbouw mogelijk te maken, kan deze doorbraak technisch vergunningvrij zijn.
Wanneer heb je wél een vergunning nodig?
De achtergevel wordt niet altijd automatisch vergunningvrij verwijderd. Er ontstaat een andere situatie als de achtergevel onderdeel wordt van een grotere constructieve wijziging in de bestaande woning.
Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer je naast de achtergevel ook een draagmuur binnen de woning verwijdert, zoals de muur tussen de woonkamer en keuken.
Stel: je maakt een uitbouw aan de achterkant van de woning. Hiervoor wordt de achtergevel verwijderd en komt er een stalen ligger in de achtergevel. Tegelijkertijd wil je ook de muur tussen de woonkamer en keuken verwijderen. De ligger van deze binnenmuur sluit aan op de ligger in de achtergevel, of beide liggers vormen samen één constructief systeem.
In dat geval is de achtergevel niet meer alleen onderdeel van de vergunningvrije uitbouw. De achtergevel wordt dan onderdeel van een bredere constructieve wijziging aan de bestaande woning.
En dat kan betekenen dat de wijziging alsnog vergunningplichtig wordt.
Het verschil tussen artikel 2.25, 2.26 en 2.27 Bbl
Voor het technische bouwdeel is het Bbl belangrijk.
Artikel 2.25 Bbl gaat over bouwwerken met dak. Denk aan een woning, aanbouw, uitbouw, carport, schuur of dakkapel.
Artikel 2.26 Bbl gaat over bouwwerken zonder dak. Denk aan een schutting, lichtmast, glazenwassersinstallatie of grondgebonden zonnepanelen.
Volgens het stappenplan van IPLO moet eerst worden beoordeeld of de bouwactiviteit voldoet aan een criterium uit artikel 2.25 of 2.26 Bbl. Als de activiteit aan geen enkel criterium voldoet, is er voor de technische bouwactiviteit geen omgevingsvergunning of melding nodig. Pas als de activiteit wél onder artikel 2.25 of 2.26 valt, wordt verder gekeken naar uitzonderingen, zoals artikel 2.27 Bbl.
Dit is belangrijk bij de achtergevel-doorbraak. Als de aanbouw zelf technisch vergunningvrij is, kom je voor die vergunningvrije aanbouw niet automatisch toe aan de beperking dat de draagconstructie niet mag wijzigen. Daarom kan een doorbraak in de achtergevel als onderdeel van een vergunningvrije aanbouw ook vergunningvrij zijn.
Maar dit geldt alleen zolang de doorbraak echt onderdeel is van die aanbouw en niet van een grotere interne verbouwing.
Vergunningvrij betekent niet regelvrij
Ook als je geen vergunning nodig hebt, moet de constructie veilig zijn.
Vergunningvrij bouwen betekent dus niet dat je zonder berekening een achtergevel mag verwijderen. De woning moet nog steeds voldoen aan de technische regels uit het Bbl. IPLO geeft aan dat de technische bouwactiviteit ziet op de technische beoordeling van de kwaliteit van een bouwwerk en dat de inhoudelijke regels in het Bbl staan.
Bij het verwijderen van een achtergevel moet onder andere worden gecontroleerd:
- welke stalen ligger nodig is;
- of er kolommen nodig zijn;
- hoe groot de opleggingen moeten zijn;
- of de fundering voldoende draagkracht heeft;
- hoe de vloeren en gevels worden opgevangen;
- of de stabiliteit van de woning behouden blijft;
- hoe de gevel tijdelijk gestempeld moet worden tijdens de uitvoering.
Daarom is een constructieberekening vrijwel altijd noodzakelijk.
Heb je een constructieberekening nodig voor het verwijderen van de achtergevel?
Ja, in de praktijk heb je altijd een constructieberekening nodig.
De achtergevel is vaak een dragend onderdeel van de woning. Boven de opening kunnen vloeren, balklagen, metselwerk, dakconstructies of verdiepingen aanwezig zijn. Als je deze gevel verwijdert zonder goede berekening, kunnen scheuren, verzakkingen of gevaarlijke situaties ontstaan.
Een constructeur berekent welke constructie nodig is om de woning veilig te houden. Meestal gaat het om een stalen ligger, eventueel met kolommen of een portaalconstructie.
Bij Mijn Constructeur controleren we onder andere:
- de bestaande draagstructuur;
- de overspanning van de nieuwe opening;
- de belasting uit vloeren, gevels en dak;
- de benodigde ligger;
- de opleggingen;
- de fundering;
- de uitvoerbaarheid;
- eventuele samenhang met andere doorbraken in de woning.
Zo weet je vooraf of de achtergevel veilig verwijderd kan worden en of de wijziging waarschijnlijk vergunningvrij of vergunningplichtig is.
Achtergevel verwijderen én draagmuur verwijderen
Wil je naast de achtergevel ook een draagmuur binnen verwijderen? Dan moet je extra opletten.
Het verwijderen van een draagmuur binnen de woning is meestal een constructieve wijziging die losstaat van de vergunningvrije uitbouw. Meer informatie hierover staat op onze pagina over vergunning bij een draagmuur verwijderen.
Wanneer de binnenmuurconstructie en de achtergevelconstructie met elkaar verbonden worden, kan de achtergevel onderdeel worden van een grotere constructieve ingreep. Denk aan een ligger tussen woonkamer en keuken die aansluit op de ligger in de achtergevel.
In dat geval is het niet verstandig om te zeggen: “de achtergevel hoort bij de vergunningvrije uitbouw, dus alles is vergunningvrij.”
De juiste vraag is dan:
Is de achtergevel-doorbraak nog zelfstandig onderdeel van de uitbouw, of maakt deze deel uit van een grotere wijziging aan de bestaande draagconstructie?
Als dat laatste het geval is, kan een vergunning nodig zijn.
Voorbeelden uit de praktijk
Voorbeeld 1: alleen achtergevel verwijderen voor de uitbouw
Je plaatst een uitbouw aan de achterzijde van de woning. Om de woonkamer met de uitbouw te verbinden, verwijder je een deel van de achtergevel. Boven de opening komt een stalen ligger.
Als de uitbouw voldoet aan de voorwaarden voor technisch vergunningvrij bouwen, kan ook de achtergevel-doorbraak technisch vergunningvrij zijn.
Voorbeeld 2: achtergevel verwijderen en keukenmuur verwijderen
Je plaatst een uitbouw en verwijdert daarnaast de muur tussen de keuken en woonkamer. De ligger van deze binnenmuur sluit aan op de staalconstructie in de achtergevel.
Hierdoor ontstaat één samenhangende constructieve wijziging. De achtergevel is dan niet meer alleen onderdeel van de uitbouw. In deze situatie kan een vergunning nodig zijn.
Wat zijn de risico’s zonder constructeur?
Een achtergevel zomaar verwijderen is risicovol. De gevel draagt vaak meer dan je op het eerste gezicht ziet.
Mogelijke gevolgen zijn:
- scheurvorming in gevels en binnenmuren;
- verzakking van vloeren;
- onvoldoende oplegging van de stalen ligger;
- vervorming van de constructie;
- klemmende deuren en kozijnen;
- schade aan de uitbouw;
- problemen met de gemeente;
- problemen bij verkoop van de woning;
- discussie met de verzekeraar.
Een constructieberekening voorkomt dat de aannemer moet gokken. Daarnaast heb je met een berekening een duidelijk document waaruit blijkt hoe de constructie veilig moet worden uitgevoerd.
Welke documenten heb je nodig?
Voor het verwijderen van een achtergevel heb je meestal de volgende documenten nodig:
Constructieberekening
Hierin staat welke ligger, kolom of portaalconstructie nodig is om de belastingen veilig af te dragen.
Constructietekening
Op de tekening staat hoe de constructie moet worden uitgevoerd, waar de ligger komt en hoe de opleggingen worden gemaakt.
Conclusie: achtergevel verwijderen bij vergunningvrije uitbouw
Het verwijderen van de achtergevel bij een vergunningvrije uitbouw kan technisch vergunningvrij zijn. Dit geldt vooral wanneer de doorbraak uitsluitend nodig is om de uitbouw met de bestaande woning te verbinden.
Maar zodra de achtergevel onderdeel wordt van een grotere constructieve wijziging, kan dit anders zijn. Bijvoorbeeld wanneer er een extra ligger op de achtergevelconstructie aansluit door het verwijderen van een draagmuur tussen de woonkamer en keuken. In dat geval kan de achtergevel onderdeel worden van een niet-vergunningsvrije wijziging en alsnog vergunningplichtig zijn.
Vergunningvrij betekent bovendien nooit regelvrij. De constructie moet altijd veilig zijn en voldoen aan de technische eisen uit het Bbl.
Wil je een achtergevel verwijderen voor een uitbouw? Laat dan vooraf een constructieberekening maken en controleer of jouw situatie vergunningvrij is.
Constructieberekening nodig voor het verwijderen van de achtergevel?
Wil je weten welke ligger nodig is voor jouw uitbouw of achtergevel-doorbraak? Mijn Constructeur helpt je met een duidelijke constructieberekening en praktische constructietekening.
Wij beoordelen ook of er sprake is van een eenvoudige achtergevel-doorbraak voor een vergunningvrije uitbouw, of dat jouw verbouwing onderdeel is van een grotere constructieve wijziging.
Vraag direct een constructieberekening aan voor het verwijderen van jouw achtergevel.
Bronnen
- IPLO – Vergunningvrije bijbehorende bouwwerken: https://iplo.nl/thema/bouw/bouwen-vergunning-melding/bijbehorende-bouwwerken/
- IPLO – Stappenplan vergunningplicht en meldingsplicht technische bouwactiviteit: https://iplo.nl/regelgeving/regels-voor-activiteiten/technische-bouwactiviteit/plichten/vergunning-melding-technische-bouwactiviteit/stappenplan-bepalen-vergunningplicht/
- IPLO – Technische bouwactiviteit: https://iplo.nl/regelgeving/regels-voor-activiteiten/technische-bouwactiviteit/
- Mijn Constructeur – Vergunning draagmuur verwijderen: https://mijnconstructeur.nl/vergunning-draagmuur-verwijderen/
